Op deze pagina een selectie uit belangrijk nieuws op het gebied van medicijnen die gebruikt worden tegen fibromyalgie. Althans tegen de pijn van fibromyalgie.

Voordat men medicijnen gaat gebruiken dient men altijd in overleg te gaan met uw huisarts of apotheker.
 
De veiligheid van cox 2 reumamiddelen
Het is nu tien jaar sinds de ontwikkeling van de eerste COX 2 remmers. Dat was een klasse reumamiddelen die behoorde tot de veelgebruikte groep van z.g. NSAIDS (de niet-steroidale ontstekingsremmers) maar minder bijwerkingen - in de vorm van maagklachten - zouden hebben. Dat laatste zou komen omdat het middel selectief het COX 2 enzym remt, terwijl de andere NSAIDs zowel het COX 1 als het COX 2 enzym remmen. Juist de remming van dit eerste enzym zou met bijwerkingen te maken hebben. Dit was een groot probleem en er was dan ook intens gezocht naar reumamiddelen die wat veiliger zijn.

Het verschil in de twee enzymen is misschien echter wat simplistische en, vermoedden velen, niet helemaal in overeenstemming met de biologische realiteit. Het nut van de COX 2 remmers moest eerst maar eens overtuigend worden aangetoond. In verschillende onderzoeken is nu echter aangetoond dat de COX 2 remmers (ook wel Coxibs genoemd) inderdaad even effectief zijn als de andere reumamiddelen, en - eveneens inderdaad - minder bijwerkingen vertonen. De bijwerkingen verdwijnen weliswaar niet helemaal, maar de kans erop is maar 50 procent in vergelijking met de oudere NSAIDs. Een reden voor de Engelse geneesmiddelenautoriteiten om in augustus 2001 eindelijk eens nieuwe richtlijnen voor de behandeling van reumatische klachten op te stellen. Met name mensen met een hoog risico op maag en darmklachten hebben, zo vond men, recht op toegang tot de COX 2 remmers. Dat zijn mensen boven de 65, degenen die al eerder bloedingen in maag of darmen gehad hebben, en degenen die de medicijnen langdurig zullen moeten slikken.

Duur
Toch wordt ook expliciet gezegd dat men niet routinematig deze COX 2 remmers moet gaan gebruiken. Dat heeft te maken met de kosten, want ze zijn duur. Bovendien geven de oude vertrouwde middelen bij matig gebruik bij mensen onder de 65 die nog nooit last van bloedingen gehad hebben eigenlijk geen werkelijke problemen.

In augustus 2001 staat overigens toevallig ook een overzicht van de Coxibs in het Amerikaanse vakblad The New England Journal of Medicine (N Engl J Med 2001;345:433). Daarin wordt aangedrongen op meer onderzoek naar de mogelijke effecten van deze middelen op hart en bloedvaten. Theoretisch zouden namelijk de risico s van problemen daarmee kunnen nemen. Niets is eigenlijk simpel in de geneeskunde. Mensen zitten gecompliceerd in elkaar en het is eigenlijk maar heel zelden dat een geneesmiddel in één klap alle problemen oplost.

Misleiding?
Overigens wordt een pikant detail bij de discussies over de veiligheid van Coxibs gevormd door de beschuldiging in de Washington Post van 5 augustus jongstleden. Eén van de mensen die de resultaten van het onderzoek naar het middel Celecoxib, dat was aangeboden aan het Amerikaanse vakblad Journal of the American Medical Association, beschreven zegt dat de informatie die hij ontving de resultaten na zes maanden betrof (JAMA;284:1297). Op dat moment waren echter ook de resultaten na een jaar volledig bekend en wist men dat de bijwerkingen van het middel vooral optreden in de tweede zes maanden. De onderzoekers ontkennen dat ze geprobeerd hebben te misleiden.

Reumamiddelen (cox-2 remmers) kunnen de vruchtbaarheid beïnvloeden
Het is één ding een nieuw geneesmiddel te ontwikkelen, maar het duurt vaak lange tijd voordat alle bijwerkingen van dat medicijn bekend zijn. Sommige bijwerkingen zie je pas op de lange duur. Andere bijwerkingen treden alleen op in speciale situaties. En weer andere bijwerkingen worden vaak alleen maar gezien op een bepaalde leeftijd. De COX-2 remmers zijn reumamiddelen van de familie van de nsaids. Ze zijn relatief nieuw, maar geleidelijk wordt nu ook duidelijk wat de nadelen zijn. Hebben ze mogelijk ook een nadelig effect op de vruchtbaarheid van vrouwen?

In de Lancet van oktober 2001 (Lancet 2001;358:1287) staat een redactioneel artikel waarin ingegaan wordt op de mogelijkheid dat COX-2 remmers de vruchtbaarheid van vrouwen nadelig beïnvloeden. Het is voorlopig alleen gebaseerd op onderzoek bij muizen. Bij muizen blijken de COX-2 remmers het vrijkomen van de eicel inderdaad te vertragen. Dat is ook niet vreemd. De COX-2 remmers, zoals Celecoxib en Rofecobix, remmen de prostaglandinen en die zijn weer zeer belangrijk bij het vrijkomen van de eicel. Mensen en muizen zijn niet hetzelfde, maar het ligt in de lijn der verwachtingen dat dit ook bij mensen gebeurt.

Wat zijn nu de consequenties van dit alles? Ten eerste kan het belangrijk zijn voor vrouwen die zwanger proberen te worden dat ze geen medicijnen slikken die dat aanzienlijk bemoeilijken. Ze moeten dat weten en er met hun arts over spreken. Is er dan geen andere manier om pijn in de gewrichten te bestrijden?

Ten tweede laat dit zien hoe moeilijk het soms is om een bijwerking op het spoor te komen. In dit geval hebben onderzoekers gedacht dat onderdrukking van prostaglandinen best eens invloed kan hebben op de vruchtbaarheid en zijn ze bewust gaan zoeken. Meestal zijn we afhankelijk van toevallige ontdekkingen en scherpe geesten die de samenhang kunnen herkennen. Tenslotte is het belangrijk dat er snel onderzoek gedaan wordt naar de effecten van COX-2 remmers bij vrouwen.

Wat is veiligheid bij nsaid-gebruik?
Niet-steroïdale ontstekingsremmers (Nsaid's) zijn pijnstillers en reumamiddelen die op grote schaal geslikt worden. Zij zijn bovendien verantwoordelijk voor veel bijwerkingen. Dat bijwerkingen vaak voorkomen heeft natuurlijk in eerste instantie juist te maken met het grootschalige gebruik. Daarnaast neemt het risico bij het gebruik van deze medicijnen echter toe naarmate men ouder wordt. Middelen zoals acetylsalicylzuur (aspirine), naproxen, ibuprofen, indometacine en vele andere NSAIDs zijn relatief onschuldig zo lang men ze af en toe slikt, en op jongere leeftijd. Maar wanneer ze gebruikt worden door oudere mensen met wat slechtere nieren - en dan ook nog elke dag - dan neemt de kans op bijvoorbeeld maag en darmproblemen enorm toe.

De Cox-2-remmers, Celecoxib en Rofecobix - zouden, zo dacht men, uitkomst brengen. Ze zouden minder bijwerkingen hebben. Inderdaad blijkt het aantal mensen dat bij het gebruik van deze middelen maag- of darmproblemen oploopt minder. Een onderzoek van de Cleveland Clinical Foundation in Ohio (BMJ 2001;323:471) laat echter zien dat gebruik van die COX-2 remmers weer de kans op hart- en bloedvataandoeningen doet toenemen.

Medicijnen slikken is een ingewikkeld spel van de kansberekening. Ja natuurlijk, gebruik van NSAIDs geeft veel bezwaren. Als je ze dus niet echt nodig hebt of de klachten op andere wijze kunt bestrijden dan doe je dat. Dat laatste blijkt soms heel simpel: maar al te vaak schrijven artsen zo n NSAID voor als het probleem ook met bijvoorbeeld paracetamol kan worden opgelost. En inderdaad: mensen met verhoogde kans op maag en darmproblemen (ouderen dus) zouden meer aan zo n COX2 remmer kunnen hebben dan aan een andere NSAID. Maar als hierdoor de kans op hart- en bloedvatziekten weer toe neemt, wat dan? Deskundigen adviseren dat mensen die al een hogere kans op hartproblemen hebben (rokers, mensen met hoog cholesterolgehalte en mensen met verhoogde bloeddruk) dan maar liever een klassieke NSAID moeten slikken.

Op deze manier wordt het slikken van medicijnen steeds ingewikkelder. En dit soort ontwikkelingen zien we niet alleen bij de NSAIDs. Je dokter is nauwelijks nog in staat om al die dingen uit elkaar te houden. Het beste is het daarom om hem een beetje te helpen en een en ander ook zelf in de gaten te houden.

Wat is celecoxib (Elebrex)?
Celecoxib is een medicijn dat gebruikt wordt ter behandeling van reumatische gewrichtsklachten. Celecoxib behoort tot de 'niet-steroidale ontstekingsremmers' (Nsaid's). Het is een van de prostaglandinesynthetaseremmers. Er is lang gezocht naar NSAIDs die wat minder bijwerkingen hebben. Celecoxib was het eerste middel van de zogenaamde COX-2 generatie.

Omdat er al lange tijd naar werd uitgekeken en vakbladen er al veel over hadden geschreven is dit COX-2 remmende medicijn onmiddellijk een bestseller geworden. Juist voor een gezondheidsprobleem waar we zitten te springen om een effectief geneesmiddel zonder al te veel bijwerkingen, terwijl de bestaande middelen juist zoveel bezwaren hebben, is zo'n nieuw medicijn al gauw voor iedereen het wondermiddel. Toch is er nog onvoldoende onderzoek gedaan om aan te tonen dat het ook werkelijk brengt wat gehoopt wordt. Er ontstaan wel minder zweertjes in het maagslijmvlies dan bij de klassieke COX-1 remmers maar wat betreft de werkelijke maag en darmklachten is er eigenlijk geen verschil (JAMA 1999;282:1921 en 1961). En ook bij gebruik van deze middelen zijn er ook wel degelijk maagdarmbloedingen bekend (JAMA;281:786). Vandaar dat mensen met verhoogd risico op maag- en darmaandoeningen deze middelen toch maar beter niet kunnen slikken.

Bijwerkingen: Omdat celecoxib nog relatief nieuw is weten we nog niet goed met welke bijwerkingen we rekening moeten houden. Het behoort tot de NSAIDs en heeft in principe de zelfde bijwerkingen, zij het dat het minder probleen met maag- en darm bijwerkingen geeft. Ook bijwerkingen van de huid kunnen optreden. Zo werd een geval beschreven, waarbij het sterke vermoeden rees dat celecoxib verantwoordelijk was voor het overlijden van een 52 jarige die massaal afsterfverschijnselen van de huid kreeg (Lancet 2002;359:852). Daarom is het goed aan je dokter te vertellen als je wel eens allergische reacties hebt gehad.

Gebruik van celecoxib tegelijkertijd met antidepressiva, zware kalmerende middelen en middelen tegen hartonregelmatigheden kan problemen geven. Ook zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven dienen Celecoxib niet te gebruiken. Wie ernstige leverstoornissen heeft kan het middel evenmin gebruiken.

Dit middel mag niet gebruikt worden bij ontstekingen in de darmen, bij matig tot ernstige lever- of nierfunctiestoornissen, bij ernstig hartfalen en bij overgevoeligheid voor sulfonamiden. Tevens mag celecoxib niet gebruikt worden bij een maagzweer, bij een maag-darmbloeding, bij het optreden van een astma-aanval, bij angio-oedeem, bij neuspoliepen, bij netelroos en bij rhinitis (ontsteking van het neusslijmvlies) die optraden na gebruik van acetylsalicylzuur of andere prostaglandinesynthetaseremmers.

Celecoxib mag niet gebruikt worden tijdens zwangerschap en lactatie (borstvoeding). Als een vrouw in de vruchtbare leeftijd celecoxib gebruikt moet zij ervoor zorgen niet zwanger te raken (anticonceptie).
 

 
Zie ook het 'Forum' en lees of deel uw ervaring over het omgaan met Fibromyalgie.